Optimale benutting najaarsgras, hoe doe ik dat?

7 oktober 2021

Najaarsgras is rijk aan eiwit en daarom een uitgelezen kans om meer eiwit van eigen land te halen en minder eiwitrijke krachtvoerders te voeren, dit scheelt met de huidige krachtvoerprijzen toch een hoop geld.

Elk jaar is bijzonder, zo bleek ook dit jaar een uitdaging om een kwaliteitskuil te maken. De voorjaarskuilen liepen uiteen van 200 ruw eiwit met 20% DS tot 100 ruw eiwit met 60% DS. Ook bij de zomerkuilen merken we onderweg tegenvallende gehaltes met name in het eiwitgehalte. Uit de analyse van Eurofins komt naar voren dat dit jaar het eiwitgehalte 20g/kg ds lager ligt dan het gemiddelde van vorig jaar.

Vanwege het mooie najaarsweer en de toegenomen gemiddelde temperatuur blijft het gras lang doorgroeien en bevat het veel eiwit. Maar hoe krijg ik dit eiwit nu optimaal benut?

Allereerst is het belangrijk om te weten dat najaarsgras over het algemeen onbestendiger is dan in het voorjaar (hogere verteerbaarheid), ook heeft het gras een hoger ruw eiwit gehalte. Dit komt door het mineralisatie proces in de bodem in combinatie met het mooie najaarsweer en de warme bodem. Houdt hier rekening mee en maak een passend rantsoen op stal.

Uw bemestingsplan heeft invloed op het ruw-eiwit gehalte, het is daarom belangrijk om te weten wat het bemestingsplan is geweest en hoeveel er is onttrokken. Doordat dit jaar de zomer aan de koude kant is geweest en de zomerkuilen een laag ruw eiwit percentage bevatten zal hoogst waarschijnlijk het najaarsgras veel ruw eiwit bevatten en hierdoor een hoger eiwit percentage op pensniveau.

Ook is de smakelijkheid bepalend voor de opname en dus de benutting van het najaarsgras.

Echter zorgt het najaar vaak voor uitdagingen om de smakelijkheid op peil te houden. De verminderde opname van gras in het najaar kan komen door verschillende oorzaken:

  • Roest
  • Bevuild gras
  • Muf gras
  • Samenstelling gras
  • Weinig suiker door korter en donkere dagen
  • Te lang gras

Mogelijke oplossingen om de smakelijkheid en dus benutting van najaarsgras goed te laten verlopen:

Roest: groei erin houden

  • Gras jong houden> achter de koeien aan maaien (stress voorkomen).
  • Bemesting tot half september met kunstmest blend stikstof en kalium (natrium toevoegen voor smaak), geen drijfmest meer op de beweidingspercelen. (smakelijkheid)

Kalium is belangrijke bouwstof voor vochtvoorziening van de plant, wanneer dit niet op orde is schiet de grasplant sneller in de stress en is de kans op roest groter.

  • Nieuwe grasmengsels hebben een hogere roest resistentie, nieuwe graszoden smaken lekkerder.

Bevuild en muf gras

  • geen drijfmest
  • vertrapping, mest, grond etc.
  • maaien in plaats van bloten
  • muf gras is vaak te lang, de ondergrond verstikt en kan niet opdrogen dit geeft een muffe geur.
  • koeien maximaal 3uur laten weiden en de percelen kleiner maken.
  • elke dag een nieuw perceel aanbieden.

Samenstelling gras

Uit onderzoek is bewezen dat jong gras smakelijker is dan oudere graszoden, het effect van tijdig nieuw inzaaien en doorzaaien is bewezen op hogere opname gras uit de wei. Ook zijn nieuwere grassen beter bestand tegen roestvorming.

Nu we dit allemaal weten kunnen we aan de slag met drie verschillende manieren om het najaarsgras te benutten: Weiden, Stalmaaien en inkuilen. Kies wat bij u past! Hier alvast een paar handvaten voor een optimaal rendement bij u keuze.

Weiden

Bij weidegang probeer korter te weiden ga naar 8-10cm (1200/1500kg ds). Korst gras houdt de smakelijkheid en wanneer het gras rechtop blijft staan waait het er lekker door en droogt het sneller op dit zorgt voor een betere smaak.

Roteren: elke dag een ander perceel en maai achter het perceel te bossen weg als deze zijn overgebleven. Deze bossen zijn een mooie broedplek voor langpootmug, deze legt eitjes waaruit emelten ontstaan.

Zie het weidegras als toetje: beperk de weidegang tot 3uurtjes. Een koe vreet in etappes (3uur weiden, liggen en herkauwen en dan weer opnieuw). Bij een mooie nazomer kun je vreettijd langer maken.

Beweid ‘s middags wanneer de meeste suikers in het gras zitten en het gras droog is.

Zomerstalvoeren

In het najaar neemt de populariteit voor vers gras op stal voeren toe. De drogestofopname is doorgaans hoger bij stalvoeren. Met stalvoeren zijn er simpelweg gewoon de minste verliezen ten opzichte van beweiden en inkuilen. Bij stalmaaien kies nu ook weer voor korter gras, ga voor 2000/2500kg DS per ha. Stel de maaier af op 10cm om muffe grasgeur onderin te voorkomen. Indien mogelijk beschadig het gras zo min mogelijk door het niet te kneuzen of zo licht mogelijk en messen uit de invoer te halen. Wanneer gras beschadigt gaat het was laagje eraf en is het nog sneller verteerbaar.

Inkuilen

Onze voorkeur heeft grasbalen ipv. Kuilen. In balen is de voederwaarde hoger omdat de balen sneller stabiel zijn dan graskuilen. De hoge eiwit gehaltes in het najaarsgras geeft ook een hoger nitraat gehalte, door dit hoge gehalte verloopt het inkuilproces langzamer.

Aantal tips:

  • Lichte snede maaien om maximale eiwit te pakken
  • Kneuzer ligt afstellen en eventueel op zwad laten maaien.
  • Zo min mogelijk schudden en direct wegwerken, wanneer je gaat schudden neemt de VEM/suikers kwaliteit af en kan de vervuiling met grond groter worden en geeft het meet slechte micro-organismen.
  • Melasse toevoegen in combinatie met een inkuilmiddel anders voed je de verkeerde bacteriën (boterzuur en rottingsbacterie)
  • Wanneer er op zand ingekuild wordt, gebruik wit zand onder de kuil.

Zomerstalvoeren in de herfst

Zomerstalvoeren in het najaar bekent doorgaans een hogere drogestofopname dan bij de weidegang. Dit komt vaak doordat het weidegras in najaar wat muffer gaat ruiken door een vochtige ondergrond, regenval, vertrapping en mest/grasresten. Bij zomerstalvoeren worden de inkuil/conserverings verliezen en beweidingsverliezen beperkt en zorgt ervoor dat het gras een maximale voederwaarde behoud aan het voerhek. Ook is er minder uitspoeling van Nitraat. De stikstof uit de urine en mest worden in het najaar, met name op de zandgrond niet goed benut, dit leidt tot uitspoeling en dit is jammer voor de benutting.

Beweiden

Beweiden is een zeer efficiënte manier om het najaarsgras te benutten. Het is weinig arbeidsintensief in vergelijking tot stalvoeren. Wel is het belangrijk om de opname kg DS tijdens de weidegang in de gaten te houden. Smakelijkheid heeft hier een grote factor in, de VEM waarde neemt af in het najaar en eiwit gehalte stijgt.

Inkuilen

Doordat er in voorjaar wisselende kuilen zijn gemaakt en de zomerkuilen qua eiwit tegenvallen.

Tot nu toe is er op de meeste bedrijven een aanzienlijke hoeveelheid ruwvoer geoogst. Uit de meest recente analyses blijkt dat grotere hoeveelheden vaak samengaan met relatief lage eiwitgehalten. Met het najaar in zicht valt er nog te sturen op het te winnen ruwvoer dat goed past bij het al aanwezige ruwvoer. Overleg met uw adviseur wat voor u het beste past.

Zo kan inkuilen, het maken van balen of juist het laten drogen van gras de voorkeur hebben. De uitgangssituatie van het te oogsten gras staat vaak al wel vast: dat is relatief hoge eiwit gehalten met een laag aandeel suiker en laag droge stof gehalte. Hieronder alvast enkele tips voor het maaien:

  • Lichte snedes maaien om eiwit te telen
  • Stoppellengte 5-7 cm
  • Kneuzer licht afstellen
  • Liefst maaien met een brede afleg en niet schudden
  • Meer bewerking = meer vervuiling = meer slechte micro-organismen
  • Hark niet te diep afstellen en wier zo luchtig mogelijk
  • Zo kort mogelijke veldperiode i.v.m. bederfelijkheid en suikerverlies (max. 36 uur)
  • Bij verwacht laag suikergehalte (<50 gr./kg. drogestof): eventueel melasse toevoegen
  • Het toevoegen van melasse kan alleen in combinatie met het toevoegen van gewenste bacteriën. Anders voedt je juist alleen de slechte micro-organismen

CAV Den Ham is een middelgrote zelfstandige mengvoederproducent met een moderne fabriek en eigendom van de gezamenlijke boerenleden.

Samen naar een optimaal rendement!