Kringloopwijzer 2025–2026: inzichten en kansen voor uw bedrijfsvoering

17 februari 2026

De BEX-berekeningen op basis van de Kringloopwijzer 2025 zijn inmiddels afgerond voor de mestboekhouding. Wat valt op? En waar liggen kansen voor 2026? Hieronder zetten we de belangrijkste aandachtspunten op een rij.

Stikstofbodemoverschot (N-overschot)

2025 kenmerkte zich in veel regio’s als een droog productiejaar, met name voor grasland. In de afgeronde Kringloopwijzers zien we grote verschillen in opbrengsten: van 11.000 kg droge stof per hectare tot slechts 7.000 kg. Lagere gewasopbrengsten leiden direct tot een hoger stikstofbodemoverschot. Omdat diverse melkfabrieken een toeslag koppelen aan een laag N-overschot, blijft het ook in teeltjaar 2026 belangrijk om scherp te sturen op bemesting.

Praktisch betekent dit:

• Bemesten wanneer groeiomstandigheden optimaal zijn
• Kunstmest- en drijfmestgiften beperken bij verwachte droogte
• Zorgen dat stikstof daadwerkelijk wordt benut door het gewas

Zo voorkomt u dat stikstof in de bodem achterblijft en het overschot oploopt.

Emissie broeikasgassen (CO₂-equivalenten)

Op bedrijven die actief sturen op broeikasgasreductie, vaak in verband met duurzaamheidstoeslagen, zien we duidelijke resultaten.
Met name via mengvoer is het afgelopen jaar al een mooie CO₂-reductie gerealiseerd. Daarnaast zorgen goed verteerbare graskuilen voor lagere emissies per kilogram melk. Voor leveranciers van bijvoorbeeld FrieslandCampina blijft het belangrijk om hier scherp op te sturen, zowel bij kuilmanagement als bij rantsoensamenstelling.

Blijvend grasland

Het aandeel blijvend grasland daalt de laatste jaren. Een belangrijke oorzaak is de verplichte rotatie van snijmaïspercelen. Hierdoor wordt vaker tijdelijk grasland ingezaaid op percelen verder van huis, terwijl dichterbij juist maïs wordt geteeld. Voor melkveehouders
die leveren aan bijvoorbeeld de Tuurlijk-lijn van DOC is dit extra relevant. Op groepsniveau geldt een norm van 30% blijvend grasland, waarbij een perceel pas na vijf jaar als blijvend wordt aangemerkt. Voor bouwplan 2026 is het dus verstandig om hier tijdig op te anticiperen.

BEX: positieve resultaten, maar optimalisatie blijft mogelijk

De bedrijfsspecifieke excretie (BEX) liet in 2025 over het algemeen positieve resultaten zien. Door de hogere melkprijzen is op veel bedrijven energiegerichter gevoerd, wat gunstig uitpakte voor de BEX-berekening. Daarnaast dragen de goed verteerbare graskuilen van 2025 bij aan een positieve start van 2026. Toch blijft optimalisatie mogelijk. Ter illustratie: op een gemiddeld bedrijf met 100 melkkoeien en 50 hectare land betekent 1% BEX-voordeel op stikstof circa 45 m³ minder drijfmestafvoer.

Wilt u weten waar op uw bedrijf nog ruimte zit? Ga hierover in gesprek met uw adviseur.