‘Dikke vette melk’, een uitdaging in de zomer!

22 juli 2021

De melkprijs per kg wordt bepaald door de gehaltes van vet en eiwit. Eiwit betaalt zich doorgaans beter uit dan vet, maar de waarde van vet mag zeker niet verwaarloosd worden.

De gehalte dip in de zomer is een jaarlijks terugkerend fenomeen. Het voeren van vers gras heeft een grote invloed op het vetpercentage in de melk. Hierdoor ontstaat jaarlijks een gehalte dip in de zomer. Dit wordt veroorzaakt door diverse factoren in vers gras:

Figuur 1: Gemiddeld maandelijks melkvetpercentage geregistreerd tijdens de seizoenen 2015/2016/2017, Bron: AHDB Dairy

 

  • Onverzadigde vetzuren
    Vers gras bevat veel meervoudige onverzadigde vetzuren, vooral in het voorjaar en in de nazomer. Om melkvet te vormen moeten deze verzadigd worden. Hoge niveaus onverzadigde vetzuren remmen het verzadigingsproces. De vele onverzadigde vetzuren (olie-achtigen) sturen de pensfermentatie aan op het maken van propionzuur (melk-drijvend) en remmen hierdoor de azijnzuurproductie. Azijnzuurproductie zorgt voor melkvet. Daarnaast kan een overmaat aan onverzadigde oliën de pensbacterien aantasten waardoor zij zich niet meer kunnen vermenigvuldigen of zelf gedood worden. Ook de passagesnelheid, microbiële samenstelling en PH in de pens bepalen mee hoeveel onverzadigde vetzuren er uiteindelijk in de darm terechtkomen.
  • Ruwe celstof
    Vers gras heeft een hoge vertering coëfficiënt organische stof (VCOS). De celwanden van vers gras bevatten nog weinig houtstof (lignine) en zijn hierdoor snel verteerbaar. Hierdoor komen meer onverzadigde vetzuren in de dunne darm en wordt het vetgehalte gedrukt door de aanmaak van propionzuur in de pens, dit geeft een PH dalend effect.
  • Suikers
    Het suikergehalte van het verse gras is in het voorjaar het hoogst, met name ’s avonds en bij koud weer. Als uw koeien in deze periode weiden is het goed om te weten dat de pH in de pens zal dalen.
  • Energie
    De hoeveelheid energie in vers gras is afhankelijk van de weersomstandigheden en het aanbod van vers gras in de weide. Wanneer er te weinig energie in het verse gras zit en dit op stal niet gecompenseerd wordt, leidt dit ook tot een lager vet- en eiwitgehalte. Als gevolg zal de melkproductie verlagen.

 

Andere factoren:

  • Hittestress
    Koeien kunnen niet goed tegen warmte en proberen dit zo snel mogelijk kwijt te raken. Dit doen ze met name door snel te ademen. Hierdoor gaat er bicarbonaat (koolstof) verloren en vindt een verlaging van de PH waarde plaats. Daarnaast voelen koeien zich met warm weer niet prettig en daalt de voeropname aan het voerhek. Het krachtvoer wordt vaak wel opgegeten waardoor de PH waarde in de pens daalt. (Subklinische) pensverzuring ligt op de loer en leidt tot verlaging van de gehaltes en melkproductie.
  • Lage voeropname
    Smakelijk voer is te allen tijde van belang en kan de drogestofopname verhogen. Wanneer er meer ruwvoer door de koe gaat, stijgt het vetpercentage.
  • Structuurarm rantsoen
    Een rantsoen met weinig structuur en veel snel fermenteerbare producten wordt minder goed omgezet naar azijnzuur, waardoor het vetgehalte daalt. Daarnaast geven deze mogelijk weinig stimulatie van de penswerking, waardoor de voedselmassa minder mooi wordt gehusseld en pensbacterien minder goed hun werk kunnen doen.

TIP: een goede herkauwactiviteit ligt op 60 keer kauw per herkauwbrok.

  • De omgeving
    Temperatuur, luchtvochtigheid, bezetting in de stal, aantal vreetplekken, kwaliteit van het drinkwater en voer, het zijn allemaal randvoorwaarden voor een gezonde koe. Wanneer een koe zich niet prettig voelt daalt de voeropname wat effect heeft op de melkgehaltes.

  Wat kan men doen op korte termijn om de gehalte dip en met name het percentage vet te beperken?

  • Voorkom hittestress bij melkvee in de zomer. Klik hier voor onze Hittestress vlog.
  • Voorkom waar mogelijk selectie in het basisrantsoen.
  • Ga verstandig om met de hoeveelheid krachtvoer, er kan bijgestuurd worden met bestendiger krachtvoer om de pens te ontzien en hiermee ook de daling van de pens PH tegen te gaan.
  • Smakelijk structuurrijk voer.
  • Pas op met het voeren van bestendige vetten (C:16 vetten). Deze vetten kunnen het melkvet ondersteunen omdat ze direct ingebouwd kunnen worden. De C:18 vetten kunnen een koe bij hittestress ondersteunen. Vers gras bevat al veel vetten en een te hoog vetgehalte in het rantsoen kan de penswerking verstoren.
  • Voorkom broei.
  • Voer voldoende energie op pensniveau, hierdoor hebben de pensbacterien voldoende brandstof om het voer om te zetten in vluchtig vetzuren en microbieel eiwit. Dit geeft een hogere melkproductie.
  • De energie op darmniveau is belangrijk voor een hoger eiwit gehalte in de melk. Let wel op dat bestendige energie de kans op ‘’slome koeien’’ vergroot en de conditiescore oploopt bij een overmaat.
  • Voer sacharose-rijke producten zoals hele voederbieten.
  • Cacaodoppen geven een positief effect op de gehaltes, maar geeft ook een daling van de melkproductie.
  • Houd voor graskuilen een drogestofgehalte aan van minimaal 38/40% DS.
  • Maak met uw adviseur een passend rantsoen!

Binnen het rundveeteam zijn we bezig met een Vet en Eiwit-scan. Met deze scan krijgt u inzicht hoe u de gehaltes van uw veestapel kan laten stijgen. Hierover volgt binnenkort meer!

CAV Den Ham is een middelgrote zelfstandige mengvoederproducent met een moderne fabriek en eigendom van de gezamenlijke boerenleden.

Samen naar een optimaal rendement!