Hittestress bij rundvee

16 juni 2022

De zomer staat voor de deur, de warme dagen komen eraan. Voor de koeien is dit een stressvolle periode. Hittestress kan gevolgen hebben op de melkproductie, gezondheid en vruchtbaarheid.

Er is sprake van hittestress wanneer er een onbalans is tussen de warmteproductie in de koe en de mogelijkheid om deze warmte kwijt te raken aan de omgeving. Dit gebeurt zodra de bovenste kritische temperatuur van de thermo neutrale zone wordt overschreden: deze ligt voor Holsteinkoeien tussen de 20 en 24 graden Celsius.

Signalen van hittestress zijn:

  • Extra wateropname. In de thermo neutrale zone voor de koe, -5 en + 18 graden Celsius, per kg melk neemt een koe 5 tot 6 liter water op. Bij hitte kan de waterbehoefte verdubbelen!
  • Oxidatieve stress. Tijdens stofwisselingsprocessen in het lichaam en afweerprocessen van de witte bloedcellen worden peroxiden en vrije radicalen gevormd. De onbalans tussen pro-oxidanten en antioxidanten. Deze stoffen, oxidanten komen vrij in het lichaam en maken vervolgens lichaamscellen zoals DNA, eiwitten en vetten kapot.
  • Daling melkproductie en gehaltes, tot wel 10/15%.
  • Lagere ruwvoeropname tot wel 10% maakt de kans op pensverzuring groter.
  • Koeien liggen minder, een staande koe kan de warmte van het lichaam beter kwijt.
  • Meer kreupelheid.
  • Verminderde weerstand, waardoor vruchtbaarheid afneemt en risico’s op uierinfecties en verhoging celgetal toenemen.
  • Verhoogde ademfrequenties: ‘’Hijgen’’.
    Ademfrequentie Rectale temperatuur Stressdrempel:
    > 60 x per minuut > 38.5 Geen stress
    > 75x per minuut > 39.0 Milde tot matige stress
    > 85x per minuut > 40.0 Matige tot ernstige stress
    Ernstige stress > 41.0 Ernstige stress

Om ruwvoeropname op peil te houden en oxidatieve stress te voorkomen hebben wij enkele handvaten en handige tips om hittestress bij uw vee te beperken, niet alleen bij het melkvee maar ook bij de droge koeien, jongvee en kalveren.

Melkkoeien

  • Vaker voeren, bijvoorbeeld in de ochtend en de avond. Hierdoor blijft het voer aan de basis fris en smakelijk. Bij 1 keer per dag voeren heeft de avond de voorkeur, bij de koelere nachten is de koe actiever. Accepteer meer restvoer.
  • Zorg voor een makkelijk verteerbaar rantsoen. Verhoog de energie densiteit van het voer. Bij de afbraak van ruwe celstof komt veel warmte vrij. Taaie droge kuilen zorgen voor extra warmte bij de afbraak in de pens. Sturen met lichte fermenteerbare producten en bijproducten is in de zomer gewenst.
  • De smaak zorgt voor opname. Melasse of snoepsiroop kunnen in de zomermaanden helpen om het basisrantsoen smakelijk te houden.
  • Maak gebruik van pensbestendige vetten. Vet geeft minder warmteproductie dan koolhydraten en eiwitten. Bestendig vet verstoord de pensfermentatie niet.
  • Stimuleer de pensgezondheid met levende gisten zoals ACTISAF. Deze levende gisten stimuleren de vezel verterende bacteriën in de pens, dit leidt tot meer vluchtige vetzuren, en wordt te pH in de pens beter op peil gehouden.
  • Mineralen en vitamine voorziening zijn erg belangrijk. Een gezonde pens produceert B-vitamines. Maak met uw adviseur een passend mineralenplan met organisch gebonden mineralen en anti-oxidanten voor de zomer.
  • Door veel te ademen verliest de koe veel CO2. Dit verlaagt de buffercapaciteit. Voer daarom voldoende Actibuf of natriumbicarbonaat (100 tot 300 gram). Begin op tijd en bouw het geleidelijk af om schommeling in de pens pH te voorkomen. Ook helpt het om extra zout te verstrekken (30-50gram), hierdoor krijgt de koe meer behoefte om water te gaan drinken.
  • Maak eventueel gebruik van een broeiremmer in het basisrantsoen. Bij nattere rantsoenen is de broeigevoeligheid hoger.
  • Zorg voor voldoende drinkpunten met fris water. Tijdens hitteperiodes kunnen nieuwmelkte koeien wel het dubbele drinken. Zorg ervoor dat de waterdruk 25L/minuut is. Een extra drinkbak aan de voergang/deuropening is geen overbodige luxe. Zo kunnen ook de dieren lager in de rangorde voldoende fris drinkwater opnemen.
  • Maak waar mogelijk gebruik van ventilatoren, eventueel in combinatie met een vernevelsysteem.
  • Beweid de koeien niet op het heetst van de dag. Siësta beweiding is een goede oplossing om toch het maximale verse gras in de koe te krijgen. Beweiden in de avond of nacht nachts heeft voordelen voor de koe, maar ook kan zo de stal afkoelen.
  • Maak met je voeradviseur een hitteplan.
  • Maak de ligboxen een keer vaker schoon, tijdens warme dagen ligt de infectiedruk hoger en bij een verminderde weerstand is de melkkoe vatbaarder voor uierontsteking.

Droge koeien

  • Zorg voor smakelijk voer. Hoe hoger de kg drogestofopname in de droogstand, hoe hoger deze is bij is bij start lactatie. Bij een verminderde voeropname in de droogstand is de kans op problemen groter.
  • Zorg voor voldoende fris drinkwater.
  • Vergeet waar mogelijk ook de ventilatie bij de droge koeien niet.
  • Maak evtueel gebruik van een uitloop zodat de droge koeien nachts kunnen afkoelen. Tevens bevordert een uitloop de NEFA verbranding en is de kans op slepende melkziekte minder groot.

Jongvee

  • Zorg voor smakelijk voer.
  • Voorzie uw jongvee van voldoende fris drinkwater.
  • Maak waar mogelijk gebruik van ventilatoren, eventueel in combinatie met een vernevelsysteem.
  • Bij weidegang probeer schaduwplekken te creëren (houtwallen etc.).

Kalveren

  • Biedt jonge kalveren tijdens de melkperiode onbeperkt drinkwater aan of geef ze tussen de middag twee liter water in de speenemmer (niet vermengen met melk, dit vergroot de kans op diarree).
  • Bescherm kalveren tegen de felle zon, in iglo’s kan het de zomerdag oplopen tot wel 55 graden. Plaats de iglo’s daarom in de schaduw.
  • Reinig de speenemmers, speenbakken en melkemmers zorgvuldig.
  • Biest kan maximaal 3 dagen in de koelkast bewaart worden (max. 4 graden celcius). Ook hierbij is reiniging belangrijk. Wanneer de biest niet wordt opgedronken, gooi deze dan weg.

CAV Den Ham is een middelgrote zelfstandige mengvoederproducent met een moderne fabriek en eigendom van de gezamenlijke boerenleden.

Samen naar een optimaal rendement!