Celgetal verhoging

1 juli 2021

Ondanks de vele inspanningen om de uiergezondheid van de melkkoeien op het uw bedrijf te verbeteren, blijft mastitis/verhoging celgetal voorkomen.

Vooral tijdens de warme (en vaak vochtige) dagen ligt de infectiedruk hoger en kan er in combinatie met een verminderde weerstand, celgetal verhoging of uierontsteking ontstaan.

Het celgetal is een maat voor het totaal aantal cellen per milliliter melk. In melk uit een gezonde uier zitten circa 50.000 tot 100.000 cellen per milliliter. Deze cellen bestaan voor het merendeel uit afweercellen (witte bloedcellen/leukocyten) en een gering percentage (minder dan 2 procent) afgestorven oppervlaktecellen van het uierweefsel. Wanneer bacteriën de uier binnendringen, zetten eerst de leukocyten in de uier de aanval in. Meteen daarna komen grote aantallen leukocyten vanuit het bloed naar het bewuste kwartier. Het celgetal in dat kwartier schiet dan omhoog.

Uit onderzoek blijkt dat dieren met een celgetal van 200.000 per dag tot 1 kg melk minder geven. Bij een celgetal van 2.000.000 kan dit oplopen tot een verminderde productie van 4,7 kg melk.

Er zijn verschillende kiemen die een rol kunnen spelen bij het ontstaan van uierontsteking. Bij de koeien met een subklinische uierontsteking spelen vooral Staphylococcus aureus, Coagulasenegatieve Staphylococcen (CNS), Streptococcus dysgalactiae¸ Streptococcus agalactiae en Streptococcus uberis. Coli uierontsteking zijn vaak op zichzelf staande heftige uierontstekingen. Na genezing zien we bij deze dieren amper herinfectie. Bij subklinische uierontstekingen vinden we vooral de CNS, S. aureus en de Streptococcen spp. In figuur 1 is te zien wat voor celgetalpatroon er kan ontstaan na infectie van verschillende bacteriën. Te zien is dat het celgetal van koeien geïnfecteerd met S. aureus en S. uberis erg kunnen schommelen.

Hoe houd ik mijn celgetal onder controle?

  1. Controle grens

Overleg met uw adviseur een passende controle grens.

Even een voorbeeldje:

Bij een controlegrens van 250.000 cellen, loop je de kans om een infectie niet op te merken. Het celgetal wordt namelijk bepaald op een mengmonster van de 4 kwartieren en dan kan één verhoogd kwartier gemaskeerd worden door de andere 3. Uitgaande van een gelijkmatige melkgift per kwartier en van 3 gezonde kwartieren met < 50.000 cellen, moet het geïnfecteerde kwartier al meer dan 850.000 cellen bevatten om boven de 250.000 cellen te komen.

 

  1. Hygiënisch melken en werken

Zorg voor een goed werkende melkmachine (vacuum, zuig- en rustslag, tepelvoeringen tijdig vervangen etc.).

Maak gebruik van desinfectiemiddel, handschoenen en probeer hoog celgetal/mastitis koeien als laatste te melken of reinig het melkstel tussendoor met 60 graden Celsius of i.c.m. ontsmettingsmiddel.

Laat uw koeien na het melken bij voorkeur 30min (aan het voerhek) staan. In die tijd sluit het slotgat weer en vormt er een beschermend keratinelaagje in de speen die het indringen van bacteriën voorkomt.

Zorg voor schone boxen, drinkwater en fris voer.

 

  1. Strooisel

Het is heel belangrijk dat strooisel zo droog mogelijk is. Bacteriën vermeerderen zich bij voorkeur in vochtige en warme (broei)omstandigheden. Organisch materiaal, zoals zaagsel, stro en vaste fractiemest wordt door bacteriën ook als voedingsbron gebruikt, zeker als daar ook nog wat uitgelekte melk bij komt. De snelste bacterievermeerdering – in volgorde van snelheid – treedt op in vaste fractiemest, stro, hardhoutschilfers, wit zaagsel, papierpulp.

 

  1. Kalk strooien tijdens warme dagen.

Kalk heeft een vochtbindend effect en maakt de groeiomstandigheden voor mastitisverwekkers minder goed door verandering van de zuurgraad. Het beste is landbouwkalk (calciumcarbonaat) te gebruiken. Gebluste kalk (calciumhydroxide) of ongebluste kalk (calciumoxide) zijn ongeschikt als toevoeging in de ligbox, aangezien het (in contact met water) een schrale speenhuid of etsende brandwonden aan de huid van de spenen kan geven. Ook gips (calciumsulfaat) is ongeschikt; ondanks dat het slecht oplost kan het in de mestput het zeer giftige mestgas zwavelwaterstof (H2S) vormen.

 

  1. Stressmomenten voorkomen

Stress heeft indirect invloed op de uiergezondheid. Langdurige stress zorgt voor een daling van de weerstand van de koe. Stress kan ontstaan door hitte, maar ook door competitie omdat er te weinig voer- en ligplekken aanwezig zijn en door pensverzuring.

 

  1. Voeding

Mineralen, vitamines en spoorelementen vormen de basis voor een gezonde groei van uw runderen en de productie van uw melkkoeien. Ze zijn belangrijk bij verschillende processen in de koe zoals de stofwisseling, enzymen, hormonen, weefsel bouw, vloeistofdruk in lichaamcellen en werking van het immuunsysteem en het zenuwstelsel.

Binnen ons assortiment adviseren wij om in de zomermaanden de mineralen Actibuf en vitalac dubbel te voeren. De organische sporenelementen hebben een hoge beschikbaarheid die de uiergezondheid, vruchtbaarheid en klauwgezondheid ondersteunen.

Krijt en magnesiumoxide kunnen een aanvulling zijn om het uitlekken van melk te voorkomen. Deze mineralen hebben positief effect op de spierspanning. Koeien die al langer in lactatie zijn, en niet zoveel druk meer op het uier hebben, toch melk uitliggen. Een belangrijke oorzaak kan dan het calciumniveau in het rantsoen zijn. Calcium (krijt) is een belangrijk mineraal als het gaat om de spierfunctie. Ook rond het slotgat van de speen zitten spieren die ervoor zorgen dat het slotgat goed samentrekt. Bij een tekort aan calcium is er dus meer kans op het onvoldoende samentrekken van deze spieren.

Maak een passend rantsoen voor melkvee en vergeet hierbij ook de droge koeien niet. Als uw koeien veel last hebben van uierontstekingen, ligt vaak de oorzaak in het transitiemanagement. Tijdens de transitiefase hebben koeien een verhoogde kans op uierontsteking. Naast de negatieve energiebalans die dan optreedt, heeft ook haast bijna elke koe te maken met een verminderde werking van het afweersysteem. Ketose of andere stofwisseling ziektes onderdrukken het immuunsysteem met een verminderde werking van de neutrofielen als gevolg. De koe heeft dan onvoldoende afweer om uierontsteking tegen te gaan en is de kans groot op een verhoging van het celgetal.

Naast een passend rantsoen is het ook belangrijk om te kijken naar het drinkwater van de veestapel, schone drinkbakken zowel binnen als buiten in de wei zijn een pré.

Wist u dat een hoog aandeel ijzer en mangaan in het drinkwater mineralen absorberen en hierdoor de mineralenhuishouding verstoren. Ook bevat drinkwater vaak E.coli bacteriën, dus wanneer een koe een verminderde weerstand heeft en drinkt uit vervuilde drinkbakken is de kans op verhoogd celgetal groter.

 

TIP bij behandeling met antibiotica:

 

 

 

 

 

 

CAV Den Ham is een middelgrote zelfstandige mengvoederproducent met een moderne fabriek en eigendom van de gezamenlijke boerenleden.

Samen naar een optimaal rendement!